- корупція; злочинність; кримінальна розвідка; оперативно-розшукова діяльність; досудове розслідування; пошукові заходи; національна безпека
- https://doi.org/10.63341/naia-herald/1.2026.09
- Сторінки 9-22
Корупційна злочинність є чинником, який перешкоджає розвитку громадянського суспільства, підриває демократичні цінності, сприяє правовому нігілізму та поширенню інших видів кримінальних правопорушень. Тому дієва протидія корупційним злочинам, зокрема, їх ефективне виявлення, є запорукою сталого розвитку держави, забезпечення її безпеки, що стає особливо актуальним у разі необхідності відстоювати суверенітет, відбиваючи зовнішню збройну агресію. Мета статті полягала у визначенні сучасного стану системи інституціональних, соціальних та інформаційно-аналітичних засобів виявлення корупційних кримінальних правопорушень, виявлення проблем у цій сфері та розробці шляхів їх вирішення. Методологія включала використання логіко-юридичного та системно-структурного методів, за допомогою яких було проаналізовано положення низки законів, підзаконних нормативно-правових актів, а також практику їх реалізації. Крім того використовувався метод експертних оцінок, результати якого було аналізовано у купі з висновками останніх наукових досліджень в галузі оперативно-розшукової, кримінальної процесуальної, розвідувальної та контррозвідувальної діяльності. За результатами дослідження було запропоновано кроки з вдосконалення правового регулювання системи засобів виявлення корупційних кримінальних правопорушень. До числа таких кроків віднесено: надання оперативним підрозділам широкого спектру повноважень та інструментів з одержання первинної інформації, що можуть використовуватися до моменту заведення оперативно-розшукової справи; нормативне визначення можливостей оперативних підрозділів із залучення конфідентів з числа працівників підприємств, установ, організацій з корупційними ризиками для оперативного обслуговування цих об’єктів (з метою виявлення корупційних злочинів); встановлення переліку та змісту дій до яких можуть вдатися зазначені конфіденти для збирання необхідної інформації; унормування оплати праці конфідентів на рівні з винагородою, що передбачена законом для викривачів. Практична значущість роботи полягає у можливості використання її результатів для вдосконалення чинного законодавства та підзаконних нормативно-правових актів щодо протидії злочинності та запобігання корупції
Використані джерела
- Albul, S.V. (2025). Epistemological concepts of criminal intelligence. Analytical and Comparative Jurisprudence, 6(3), 139-143. doi: 10.24144/2788-6018.2025.06.3.2.
- Blikhar, V., Syrovackyi, V., Vinichuk, M., & Kashchuk, M. (2022). Institutional and Legal basis of counteracting corruption: Experience of the european union and Ukraine. Financial and Credit Activity Problems of Theory and Practice, 2(43), 365-372. doi: 10.55643/fcaptp.2.43.2022.3757.
- Bohatyrchuk, O.M. (2024). Possibilities of criminal analysis in combating organized environmental crime. European Law Journal, 3, 96-101. doi: 36919/3041-1149(Print).3.2024.96-101.
- Bohatyrov, I. (2024). Organized corruption crime as a threat to the national security of Ukraine. Scientific Bulletin of Dnipro State University of Internal Affairs, 2, 13-18. doi: 10.31733/2078-3566-2024-2-13-18.
- Burba, V.V. (2019). Organizational and legal principles of using open-source intelligence (OSINT) in the activities of intelligence services of European countries. Legal Bulletin, 11(1), 11-19. doi: 10.32850/2414-4207.2019.11-1.01.
- Cherniei, V., Cherniavskyi, S., Babanina, V., & Ivashchenko, V. (2022). Criminal remedies and institutional mechanisms for combating corruption crimes: The experience of Ukraine and international approaches. Juridical Tribune, 12(2), 227-245. doi: 10.24818/TBJ/2022/12/2.05.
- Cifuentes-Faura, J. (2024). Corruptionin Ukraine during the Ukrainian-Russian war: A decalogue ofpolicies to combat it. Journal of Public Affairs, 24(1), article number 2905. doi: 10.1002/pa.2905CIFUENTES-FAURA.
- Dumchykov, M.O. (2024). The use of OSINT technologies to detect corruption offenses: Modern approaches and challenges. Academic Visions, 36. doi: 10.5281/zenodo.13928363.
- Havryliuk, I.D. (2026). Typical methods of committing corruption crimes combined with obtaining undue benefit. Bulletin of the Criminological Association of Ukraine, 34(1), 768-779. doi: 10.32631/vca.2025.1.62.
- Honcharuk, O., & Ismailov, K. (2023). Criminal analysis in the system of law enforcement agencies of Ukraine: Concept, purpose and tasks. Law Journal of Donbas, 2(83). doi: 10.32782/2523-4269-2023-83-3-9.
- Hribov, M.L., & Kozachenko, O.I. (2023). Legal regulation of the use of covert cooperation for the purpose of detecting criminal offenses. Bulletin of Criminal Proceedings, 1-2, 26-41. doi: 10.17721/2413-5372.2023.1-2/26-41.
- Kikalisvili, M.V. (2023). Latency as a feature of corruption crime. Scientific Bulletin of Uzhhorod National University. Series: Law, 78(2), 191-195. doi: 10.24144/2307-3322.2023.78.2.30.
- Kireieva, O.S., Matniak, V.M., & Overchenko, Yu.A. (2023). Use of operational (initiative) search results in detecting signs of unlawful activity at the state border. Scientific Innovations and Advanced Technologies. Series: Law, 10(24), 275-288. doi: 10.52058/2786-5274-2023-10(24)-275-288.
- Kovalchuk, A., Kosytsia, O., & Prokofieva Yanchylenko, D. (2022). Corruption as a threat to Ukraine’s national security in the context of globalization. Justicia, 27(42), 127-134. doi: 10.17081/just.27.42.5684.
- Králiková, M. (2022). Importing EU norms: the case of anti-corruption reform in Ukraine. Journal of European Integration, 44(2), 245-260. doi: 10.1080/07036337.2021.1872559.
- Kravtsov, S., Orobets, K., Shyshpanova, N., Vovchenko, O., & Berezovska-Chmil, O. (2024) Progress and challenges in combating corruption in Ukraine: Pathways forward. Journal of Strategic Security, 17(2), 28-43. doi: 10.5038/1944-0472.17.2.2223.
- Kulyk, K. (2024). Control and prevention of corruption crimes in Ukraine and Lithuania during the state of emergency and martial law. Access to Justice in Eastern Europe, 7(4) 376-400 doi: 10.33327/AJEE-18-7.4-a000120.
- Lande, D.V. (2020). Legal issues of competitive intelligence. Information and Law, 2(33), 51-68. doi: 10.37750/2616-6798.2020.2(33).208089.
- Lyseiuk, A.M. (2021). Application of criminal analysis methods in the investigation of cybercrimes by law enforcement agencies. Scientific Bulletin of Public and Private Law, 4, 191-194. doi: 10.32844/2618-1258.2021.4.33.
- Maletova, O., & Utkina, M. (2025). Anti-corruption strategies in conflict settings: Ukraine’s martial law experience in pursuit of the sustainable development goals. Journal of Peacebuilding & Development. doi: 10.1177/15423166251379573.
- Markovska, A., Serdiuk, O., & Soldatenko, I. (2025) Trust as a weapon of war: fighting corruption and corporate crime in Ukraine. Crime, Law and Social Changе, 83, article number 12. doi: 10.1007/s10611-024-10191-5.
- Motsa, V.V. (2022). Theoretical and methodological foundations of the use of criminal analysis by operational units of law enforcement agencies of Ukraine. Scientific Bulletin of Uzhhorod National University. Series: Law, 73(2), 141-147. doi: 10.24144/2307-3322.2022.73.53.
- Movchan, A., Shliakhovskyi, O., Kozii, V., & Fedchak, I. (2023). Investigating cryptocurrency financing crimes terrorism and armed aggression. Social and Legal Studios, 6(4), 123-131. doi: 10.32518/sals4.2023.123.
- Popova, M. (2025). (Anti)corruption and conditionality in the geopolitical enlargement: Ukraine’s EU accession in comparative perspective. East European Politics. doi: 10.1080/21599165.2025.2604496.
- Prytula, A., Khalymon, S., & Hrynkiv, O. (2025). State Border Guard Service of Ukraine as a subject of criminal intelligence. Migration & Law, 5(1), 65-79. doi: 10.32752/2786-5185-2025-5-1-65-79.
- Research Service of the Verkhovna Rada of Ukraine. (2024). Parliamentary research on legislative support for the functioning of criminal intelligence. Retrieved from https://research.rada.gov.ua/uploads/documents/33462.pdf.
- Shevchuk, V.M. (2022). Detection of signs of corruption criminal offenses as a structural element of forensic investigation methodology. Legal Scientific Electronic Journal, 7, 425-430. doi: 10.32782/2524-0374/2022-7/103.
- Sobko, G., Shchyrska, V., Volodina, O., Kurman, O., & Semenohov, V. (2023). Conceptos internacionales contra la corrupción y su aplicación en Ucrania. Novum Jus, 17(2), 219-249. doi: 10.14718/NovumJus.2023.17.2.9.
- Soldatenko, I., Chub, O., & Kopina, O. (2025) Journalism and the right to information as tools for combating corruption in Ukraine: Assessment of media access to anti-corruption authorities. Access to Justice in Eastern Europe, 8(2), 9-37. doi: 10.33327/AJEE-18-8.2-a000103.
- Tikhonov, S.V., & Vasylynchuk, V.I. (2022). Stages of operational and investigative activity. NaUKMA Research Papers. Law, 9-10, 37-44. doi: 10.18523/2617-2607.2022.9-10.37-44.
- Tsekhan, D.M. (2022). System of main directions of search work of operational units in places of imprisonment. South Ukrainian Law Journal, 3, 233-237. doi: 10.32850/sulj.2022.3.37.
- Usov, D.S. (2024). Means of intelligence activity in the economic sphere as a political science category. Regional Studies, 36, 145-151. doi: 10.32782/2663-6170/2024.36.22.
- Viedienieiev, D., & Semeniuk, O. (2024). Criminal intelligence as a promising tool for countering threats to the national security of Ukraine from organized crime. Strategic Panorama, 1, 13-29. doi: 10.53679/2616-9460.1.2024.02.
- Voloshyna, M.O., & Shendryk, V.V. (2019). Modern methods of operational search for primary operational and investigative information by criminal police units. South Ukrainian Law Journal, 4(1), 12-15. doi: 10.32850/sulj.2019.4.1.3.
- Тimofieieva, L. (2023). Proportionality in countering corruption in Ukraine in the context of war. Journal of Illicit Economies and Development, 6(2), 73-88. doi: 10.31389/jied.234.